Aktif Ziyareti 1
Dn Tekil 13
Bugn Tekil 14
Toplam Tekil 35317
IP 18.206.48.142
 
 
 
 

NIGDE

Untitled Document
Tarihte Deirmencilik
 
  En eski tahl öütme aletleri öütme ta ve eyer tadr. Bunlarn günümüzdeki uzantlar, bulgur ve aurelik buday dövmede kullanlan dibek talardr.

     Deirmencilik gda maddeleri üreteminde tamamen otomatik üretime geçilen en eski tarmsal sanayi koludur. nsanolunun ilk teknolojik aamay öütme teknolojisinde gösterdiini arkeolojik bulgulara dayanarak söylemek mümkündür. En eski tahl öütme vastalar öütme ta ve eyer tadr. Bunlarn günümüzdeki uzantlar, bulgur ve aurelik buday dövmede kullanlan dibek talardr. Bunu dairesel dönme haretine sahip ta el deirmenleri izlemitir. Daha sonralar Pompei Deirmeni denilen ta deirmenleri kullanlmaya balanmtr.

lk çan ünlü corafyacs Strabon'un bildirdiine göre Roma ve Yunanllardan önce tarihte bilenen ilk su deirmeni M.Ö. 1. yy.'n sonlarnda Anadolu'nun kuzey kesimindeki (Karadeniz Bölesi) Kabeira'da (Niksar-Tokat yaknlar) Lycus (Kelkit) nehri üzerinde Mithridates (Pontus) Krallnca inaa edilmitir. Bu ehir M.Ö. 63 ylnda Romallarca alnm ve bu ilginç yapya Roma askerleri oldukça ilgi göstermilerdir. Su deirmenleri hakkndaki ilk teknik bilgiler, ülnü Romal askeri mühendis (fabri) Vitruvius (M.Ö. 1. yy sonlar) tarafndan latince yazlan De Architectura adl eserin 10. bölümünde verilmitir. Romallar tarihin bilinen bazalt-kum tal ilk su deirmenlerinin dünyaya ylmasna öncülük yapmlar ve bu nedenel devletleri "Buday imparatorluu" olarak anlmt. Böylece suyun sahip olduu hidoluk enerji un deirmenciliine uygulanmaya baland. slam Medeniyeti eski Roma'nn hakim olduu topraklar üzerinde geliti.
slami Tarm Devrimi veya Yeil Devrim

     slam dünyasnda tarmsal tekniklerin çana göre oldukça ileri düzeyde olmas, çeitli tarihçilerin ortaya koyduu gibi adeta slami tarm devriminin (The Islamic (Arab) Agricututarl (Green) Revulation) olumasn salam ve buna paralel olarak buday üretimi olaan üstü miktarda artmt. Ortaçada Avrupa'da buday üretiminin yerini, çavdar üretimine brakmas ve rönesansa kadar sadece çavdar ekmei tüketilmesi oldukça ilginçtir. Tarm üzerine slam dünyasnda yazlm ilk eser olarak bilinen bn-i Vahiyye'nin ünlü kitab (903 ylnda yazld) Kitab'ül felah'ün Nebtyye (Nebt Kavminin Çiftçilii) de deirmencilik yönünden öütme netileklerine göre budaylar hakknda bilgiler vermitir.

Deirmen Talarnn Üretimi ve El Deirmenleri

     Deirmenlerde buday un haline getirmede kullanlan talar Yukar Mezopotamya'da (Amid-Diyarbakr'daki sert bazalt talarndan) ve Kuzey Afrika'ka ki yakn zamana kadar da ran'da Khollar bölgesinde yplrlard. Un deirmenlerinin en eski ve ilkel tipi olan ev deirmenelir ise, hareketini insan kolu gücünden alan alttaki sabit olmak üzere üst üste konmu 50 cm çapndaki krc öütücü özellikteki iki ta arasna budaylar konulmak zureti ile öütme yapan bir el aletidir. Bunlar genellikle köylerdeki evlerde kullanlrda. Hz. Peygamberin de "Aleyhisselam" bu tip el deirmeni kulland siyer ve hadis kitaplarnda nakledilmektedir.

Hayvanlarn da tahl öütmede deirmenlerde enerji kayna olarak kullanld -özellikler eek ve katrlar- bildirilmektedir. Bununla ilgili olarak Harran'da yaplan kazlarda arkeolojik veriler bulunmutur. Un ve irmik eldesinde Müslüman dünyasnda hayli yüksek deirmencilik teknikleri gelitirildi. Deirmenlerin tesis edilmesi ve onlardan elde edilen ürünlerin tanmlar için özenle hazrlanm teknik terminoloji de tekil edildi.

Osmanl Döneminde Deirmencilik

Osmanllar döneminde de deirmencilik özel bir öneme haizdi ve uygulanan teknoloji de genel hatlar olarak klasik ortaça slam tenolojisi idi. Osmanl Devleti'ne Tahrir Defterleri'nde bütün eyaletlerin yerleim birimleri için deirmen saylar ve kapasiteleri (ta adedi gibi) Asiyab (su deirmeni) ad altanda kadedilmitir. Osmanl döneminde kullanlan sistemler hakknda bir kayda rastlanmamakla birlikte, stanbul'da Beykoz dolaylarnda deirmenlerin mevcut olduu bilinmektedir. Derimen talarnn gayet ince öütme yapabildii un çeitlerinden anlalmaktadr. Örnein has un, kepekli un, simit unu gibi. Buradan öütülen unlarn elek sisteminden geçirilerek kepein unun randmanna göre ayrld görülmektedir. Yel deirmenleri de Osmanl dönemenide mevcuttu. Örnein stanbul Kadköy'de Yel Deirmeni Semtinin adn oradaki çok saydaki deirmenden ald tarih kaynaklarnda belirtilmektedir. Osmanl develtinde de Ortaça slam devletlerinde olduu gibi deirmenlerin kontrolü Muhtesi'lerce yaplrd. htisab ayn zamanda dini bir görev idi. Osmanl htisab kanunnamelerinde deirmenciler ile ilgili hükümlere rastlanmlmaktadr (talarn zamanda ve ince bilenmesi, arpa ile budayn kartrlmamas, deirmencilerin tavuk-horoz beslememelir, temizlie dikkat edilmesi gibi) çünkü ekmek Osmanl kültüründe Nân- Aziz olarak bilinirdi. Evliya Çelebi deirmenci honcasnn özel günlerinde, baz özel aparatlarla (hareketini tekerlerinden alan seyyar araba deirmenlerle) geçit resmi yaptklarn Seyahatnamesinde kaydetmektedir. Dou Anadolu'da 19.yy'da yaam olan büyük Veli Seyyid Taha el-Hakkari Hazretleri emdinli'nin Nehri beldesinde son derece orjinal özellikte olan bir su deirmenin bizzat kendisi tasarlam, yapm ve çaltrmtr.

Sonuç

Su ve rüzgarn teknolojik alanda enerji gücü olorak kullanlmaya balanmasnn ilk örnekleri tahllarn öütülmesinde, un deirmenciliinde olmutur. Deirmenler insan gücü yerine baka eneji gücü kullanmnn ilk örnekleridir. Ortaçada su ve rüzgürn gücü mekanik dililer ile dizginlenmi ve ilk endüstriyel devrim gerçekletirilmitir. Bu endüstriyel devrimin öncüleride deirmenciler olmutur. Ortaça slam dünyasndaki teknolojik ilerlemeler deirmencilii motive etmi, Haçl Seferleri sonrasnda 12-13. yy. arasnda Avrupa'da deirmencilie bal olarak bir endüstriyel devrim yaanmtr.