Aktif Ziyareti 1
Dn Tekil 13
Bugn Tekil 15
Toplam Tekil 35317
IP 18.206.48.142
 
 
 
 

NIGDE

Untitled Document
EKMEN YKS
 

nsanolunun bilinen en eski ve önemli gda maddesi olan ekmein tarihi medeniyetlerin tarihi kadar eskidir. Ekmekçilik; 8 bin yl öncesinden; insanlarn hububat talar arasnda krp ufalad, sonra da bunlara su katp elde ettii hamuru yass bir kaya üzerine yayarak atete piirdii günlere kadar uzanr.Cilal Ta Devrinde (Neolitik Ça) kestane, mee palamudu gibi baz bitkisel ürünleri ezip suyla kartrdktan sonra elde edilen hamurun, kzgn talar üzerinde veya kül içerisinde piirilerek yendii de bilinmektedir.

Hamura ekil verme fikrine ilk olarak M.Ö 25. yüzylda Msr'da rastlanr. Elekten geçirilmi undan yaplma hamurlar toprak kaplarda yorulduktan sonra, sv bir kvama getirilip önceden stlm kalplarn içine aktlrd. Az ksmlarna doru iyice genileyen bu kalplar piramitleri andrrlard. Msrllar ekmekçilikten keyif alrd, dahas onlar için ekmek, yaamlarnn simgelerinden biriydi. Zaten Msr hiyeroglifindeki T harfi hem piramitleri hem de ekmek yapmn temsil etmektedir.

Yaygn inana göre, M.Ö. 1800 yllarnda Msrl bir frncnn, unutkanlk sonucu bir parçasn yourmadan bir sonraki hamura ilave ederek tesadüfen gelitirdii bir yöntemle elde ettii hamurun gözenekli olduu, ekmein daha iyi sindirildii ve lezzetli olduu görülmütür. Bu ekilde elde edilen beyaz ekmek, soylularn ve sarayn simgesi haline gelmitir. Zenginlerin ve soylularn rabet ettii bu mayal ekmekler o kadar deer kazanmtr ki, Eski Msr'da bu ekmekler para yerine bile kullanlmaya balanlmtr. Msr'dan Roma'ya ve ardndan Bat Avrupa'ya yaylan mayal ekmek, son asrlarda hemen bütün dünyada sofralarda yerini almtr.

Kabartlm bu hafif ekmek ho tadna ramen Tanr'ya sunulacak kadar da saf saylmamtr. Çünkü o zamanlarda fermantasyonda kuIlanIan maddelerin saf doalarn bozduu düünülmekteydi. Bu nedenle dini törenlerde kullanlan ekmek zymi denilen mayasz bir ekmekti. Genellikle ömine ateinde, közde ya da üzerine çömlek örtülmü scak talarda yaplan bir baka ekmek de zamann ana besin kaynaklarndan olan maza'yd ve tpk dier ekmekler gibi sabit bir ekli yoktu. Ekmek, Msrllar için o kadar önemliydi ki; ölenler bundan sonraki hayatlarnda da yoksun kalmasnlar diye mezarlarna bir parça ekmek konuyordu. Msrllar için ekmek; balca gdalar olduu gibi maalarn da ekmek üzerinden alyorlard. Piramitleri ina edenlere emekleri karlnda ekmek veriliyordu. Kiinin maddi durumu kaç somunu bulunduuna göre ölçülüyordu.

Ortaça Avrupa’snda Normanlar ekmekçilikte çavdar kullanmaya, hamurlarn da yorgan altnda fermente etmeye balad. sveçliler una Ren Geyii kan, Franszlar ise öküz kan katmay denedi. Yayvan ekmekler revaçtayd, çünkü hem tabak ilevi görüyor, hem de lezzetle yenebiliyordu. Yunanistan’da ve Roma mparatorluu’nda ekmek zamanla halkn balca gda maddesi haline geldi. Yumurta ve ya da katlmaya balandnda ise ekmek artk lüks tüketim maddeleri arasndaki yerini almt. Daha beyaz ekmekler zenginlerin, pek tad tuzu olmayan ekmekler ise fakirlerin sofrasn süslüyordu. lk mekanik mikseri bir Romalnn gelitirdii kabul edilir. Enerji kayna olarak beygir gücü kullanlmtr. Roma’da ekmek o kadar vazgeçilmezdi ki halk memnun etmek için ekmek datmak yeterliydi.

Ortaça Avrupa'snda ekmek öyle temel bir besin halini almt ki, insanlar kader ortaklarna companions, yani beraber ekmek yenilen kii diye hitap etmeye balamlar. ncil'deki 'Bize günlük ekmeimizi ver' cümlesine uyarcasna geçen yüzyla kadar Fransz köylüleri ekmeklerini srmadan, üzerlerine havada haç iareti çizerlermi. zeytinya gibi ekmek de oldukça önemli bir dini simge halini alm. Öyle ki, sa'nn doduu yer olan Beytül-lahm'n sözlük anlam "ekmein evi" dir. 3. Yüzylda Atina'da her biri farkl yöntemlerle yaplan 72 çeit ekmek üretilmekteydi. Önceleri uzak komular gibi ekmei közde piirirken, bir taraf açk ve önceden stlabilen ekmek frnn kefederek bir devrim gerçekletiren Yunanllar, ilk ekmek dükkanlarnn da sahibi oldular ve böylece günümüzdeki frn ve pastanelerin temeli bundan 3.000 yl önce atlm oldu.

Hristiyanlk ve Musevilikte olduu gibi slam Kültüründe de ekmein özel bir yeri vardr. Ekmein özel bir yer tuttuu kültürlerde frnclk da önemli bir yer tutmaktadr. Bizim inancmza göre, Cebrail (AS) Adem(AS)'e unu öüterek ekmek yapmay öretmitir: Bu nedenle de frnclar Adem (AS)' "PR" olarak kabul ederler. slam Peygamberi Hz. Muhammed (SAV) devrinde Medine'de yaayan Amr Bin Ümran' da ikinci "PR" olarak sayarlar.

Ortaça’da baz yerleim birimlerinde fakir insanlar için un ya da hamurlarn getirip ekmek piirebilecekleri umumi frn ocaklar vard. Bu adet ayn zamanda frncln da balangcyd.

Yaplan aratrmalardan elde edilen bilgiye göre MÖ. 4.000 yllarnda Babilliler özel frnlarda ekmek piirmeyi biliyorlard. Yine MÖ. 4.300 yllarnda deirmencilik ve frnclk sanatnn icra edildii, yaplan kazlarla elde edilen bulgulardan anlalmaktadr. Kazlarda ortaya çkarlan dünyann en eski frn MÖ 4.000 ylna aittir. Zamanla birçok toplulukta, piirilen ekmein çeidine göre Frnc Loncalar kurulmaya balad. Loncalar dürüst frnclara kol kanat geriyor hem de topluluk içinde statü kazandryordu. Bir frncya zarar veren, belaya davetiye çkarm saylrd. Loncann kurallarn çineyen bir frnc ise uluorta krbaçlanr, sokaklarda süründürülür ya da ömür boyu meslekten men edilirdi. Gramajnn altnda ekmek satt ortaya çkan bir frnc için bu cezalardan kaç yoktu.

M.S 30. ylda, Roma'da tam 329 tane ekmek frn bulunmaktayd. Bunlarn çou, meslek srlarn Yunanllardan örenmi Galliler tarafndan idare edilirdi. Biraz aznlk olmann verdii koruma güdüsüyle, biraz da ekmein toplumsal hayatta oynad önemli rol yüzünden Galyallarn oluturduu ekmek localar önemli güç odaklarna dönümü ve frnclk babadan oula geçen ve frnc soyundan gelenlerin baka meslekler icra etmelerine imkan vermeyen bir hal alm. Bir ara frnclar o kadar güç kazanmlar ki, ünlü ekmek ustas Vergilius Eurysaces'in heykeli krallara layk bir ihtiamla Roma ehrindeki yerini alm.te bu zamanlardan itibaren ekmek iine soyunan Galyallar becerilerini yüzyllar boyunca gelitirerek günümüzün ünlü Fransz ekmeklerine kadar ulamlardr. Tabi bu süreçte, yine Yunan medeniyetinden örendikleri biray maya olarak kullanmay akl etmelerinin de büyük pay vardr. Hristiyanln ilk yllaryla birlikte baz azizlerin sadece tuzlu suya batrlm arpa ekmeiyle beslenmeleri Avrupa'y daha sonraki yllarda ktlklardan kurtaracak olan çorbann ilk örneklerindendir. Belki de bundan dolay ngilizce'deki soup ve Hollanda dilindeki sopen kelimelerinin kökü 'ekmee emdirmek' anlamndan türemektedir.

Roma imparatorluu srasnda Ege kylarndan göçmü frnclardan örendikleri ekmee talyanlar pissaladdiere ya da bir baka deyile pizza ismini verdiler. Hamurlara ekil verme iini kadn ustalar üstlenirken, onlara flüt çalan erkeklerse çalma ahenginden sorumluydu.

stanbul’un fethinden sonra Fatih Sultan Mehmet’in stanbul Belediye Bakanlna tayin ettii Hzr Bey Çelebinin ilk icraatlar, ekmekçi esnaflarnn temizlie son derece dikkat etmesi, hamura asla hile kartrlmamas, çkarlan ekmekten hiç kimsenin ikayetçi olmamasn temin etmek olmutur.

Ekmein oldukça sk rastlanan bir baka simgesel anlam da haber tayc niyetine kullanlmas. Fransa'nn Provens bölgesinin evlenme çandaki kzlar yaptklar küçük ekmekleri sepetler içerisinde genç olanlara sunarlar ve ekmeklerin onlara isimlerini fsldamasn dilerlermi. in bir baka ilginç yan ise günümüzün düün pastalarnn kökeninin Eski Yunan'da düünlerde sunulan özel ekmeklere kadar gitmesi. Yine ayn dönemin festival ekmei psadista piirilmeden arap ve zeytinyayla kartrlm undan yaplmaktayd.

lk olarak ngilizler tarafndan kurulan Ekmek Mahkemeleri yüzyllar boyunca ekmein gramaj ve fiyatn tespit etti. 1800’lü yllarn banda ngiltere’de kabul edilen bir yasayla, ekmek fiyat, haftalk maaa eitlenince kyamet koptu. Art arda patlak veren ayaklanmalar sonucunda yasa kaldrld. Ekmek çalmann cezas ise genellikle yeni sömürgelerden Galler’e sürgün edilmekti. 19’uncu yüzylda ortaya çkan çarpc gelimeler frnclk endüstrisini günümüzdeki düzeyine getirdi.

Yakn geçmite, ekmek katk maddelerinin bulunmas, daha kaliteli hububat yetitirilmesi, öütme tekniklerinin ilerlemesi kadar ekmek piirmede kullanlan araçlarn giderek gelitirilmesiyle de birlikte hamuru daha iyi fermente etmek, ekmei daha düzgün piirmek mümkün olabilmitir. 1835’te Caignard de Latour, Scwann ve Kutsing gibi bilim adamlar tomurcuklanma yoluyla yeniden üretilebildiini gördükleri mayann canl bir organizma olduu sonucuna vardlar. 1838’de bira mayasna Meyer tarafndan ‘Saccharomyces cerevisia’ ad verildi.

1859’da ünlü Fransz bilim adam Louis Pasteur fermantasyona yol açan organizmann maya olduunu ortaya çkard. Emil Christian Hansen, katksz maya parçacklar elde etmeyi baardktan sonra 1870’lerden itibaren ya maya üretimine baland. Bu, mayann salaml açsndan devrimdi. Artk ekmekçiler ve biraclar aldklar mayay gönül rahatlyla kullanabiliyorlard.

Yurdumuzda yaygn olarak buday unundan ve mayalanm hamurdan üretilen ekmek tüketilmektedir. Ancak kstl da olsa bölgelere göre msr, yulaf, çavdar ve benzeri tahllardan da ekmek üretilmektedir. Ekmek, bir emek ürünü, alnteri simgesi ve Allah'n kullarna nimeti olarak hemen bütün dinlerde övülmü ve kutsal saylmtr. slam dininde de ekmek çok deer verilen gdalarn banda gelmektedir.

KAYNAK: http://www.ekmekisrafetme.com